VERGRIJZING VRAAGT MEER AANDACHT VOOR KAUW- EN SLIKPROBLEMEN
Als kauwen en slikken een probleem wordt
Onder meer door de vergrijzing wordt aandacht voor een aangepaste voeding bij kauw- en slikproblemen steeds belangrijker. Veel knowhow daaromtrent is er in het Brugse dienstverleningscentrum 'Ons Erf'. Lies Wambeke, diëtiste bij het centrum, legt uit dat sommige producten er eenvoudigweg worden vermeden, andere aangepast (bijvoorbeeld gemixt), nog andere aangekocht … maar ook een goede organisatie is belangrijk. Dit uit zich bijvoorbeeld door het opstellen van slik- en voedingsfiches.
OORZAKEN KAUW- EN SLIKPROBLEMEN
Lies Wambeke is diëtiste bij 'Ons Erf', een dienstverleningscentrum voor personen met een verstandelijke beperking. Ze legt uit dat kauw- en slikproblemen samen aangeduid worden met de term 'dysfagie'. “Daarbij ontstaat een probleem met het transport van voedsel en/of vloeistof van de mond naar de maag. Er zijn diverse mogelijke oorzaken. Om te beginnen: stoornissen bij het afhappen, kauwen, manipuleren van voedsel in de mond of het onvermogen om voedsel vanuit de mond naar de keel te transporteren. Het probleem kan gedragsmatig zijn, denk aan gulzigheid of schrokken. Soms ligt het aan een verstoring van het samenspel van de spieren betrokken bij het slikken, en ten slotte zijn er de slikstoornissen gerelateerd aan het ouder worden: minder kauwkracht, een vertraging van het slikproces en een verminderde spierkracht", verduidelijkt Wambeke. Mensen met slikstoornissen lopen een groter risico op ondervoeding. Ong. 80% van de bejaarden heeft kauw- en slikproblemen en gemiddeld 10% vraagt aangepaste voeding. De grootkeuken kan opteren voor een eigen bereiding of kan kant- en klare producten of maaltijdcomponenten, aangepast voor kauw- en slikproblemen, aankopen.
PREVENTIE VAN KAUW- EN SLIKPROBLEMEN
“Er zijn een aantal voedingsmiddelen die sowieso nooit bij ons op het menu komen om verslikkingsgevaar te vermijden", vertelt Wambeke. “Zo biedenwe nooit volkorenbrood aan.'s Middags vermijden we biefstuk, rosbief, vis met veel graten en couscous. Ook rauwkost blijkt moeilijk: we verkiezen een voldoende ruime keuze aan warme groenten. Frieten en kroketten worden voor bepaalde bewoners bereid, maar er wordt steeds puree voorzien voor de bewoners die geen frieten of kroketten kunnen eten. 's Avonds, ten slotte, kiezen we nooit voor hard beleg zoals rauwe ham of harde salami."
EVOLUTIES
De vergrijzing is ook in Ons Erf duidelijk te merken. Wambeke: “Doordat onze bewoners steeds ouder worden, blijkt het mixen van maaltijden vaker wenselijk. Voorts hebben we in de loop der jaren een slik- en voedingsfiche van elke bewoner opgesteld. De voedingsfiche geeft een duidelijk overzicht van de voeding, van ontbijt tot avondmaal. De slikfiche bevat extra informatie over de houding waarin de bewoner eet, het aangepaste materiaal dat hij gebruikt om te eten en te drinken, zoals aangepast bestek, borden en bekers, en de begeleiding die vereist is om de maaltijd tot een goed einde te brengen. Deze fiches worden op regelmatige basis aangepast en bijgestuurd. Bij een opname in het ziekenhuis wordt de slikfiche meegegeven, zodat het ziekenhuis weet welke voeding de bewoner gewoon is. Er worden dagelijks lijstenafgedrukt waarop vermeld staat hoeveel personen gewone en hoeveel gemixte voeding wensen. Die informatie wordt in de keuken afgedrukt op etiketten, per leefgroep. Op basis van die etiketten schept het keukenpersoneel de voeding uit in warmhoudbakken en daarna wordt die aan de leefgroep bezorgd."