ZO MAAKT U SCHOOLMAALTIJD GEZONDER

Aanpassingen voert u het best geleidelijk door

Jong geleerd is oud gedaan. Ook wat betreft een gezonde reflex op het vlak van voeding. Toch staan er gemiddeld te weinig groenten en te veel vetrijke en suikerrijke snacks op het menu van kinderen, blijkt uit een studie van het Vlaams Instituut Gezond Leven. De scholen hebben hierbij zeker ook hun verantwoordelijkheid, aangezien kinderen een groot deel van hun tijd binnen de schoolmuren doorbrengen. In hun gids 'Gezonde School' geven zij enkele richtlijnen om het schoolmenu gezonder te maken.

15 maart 2018

GEZONDE VOEDING OP SCHOOL

Kinderen en jongeren eten algemeen gezien te weinig groenten en te veel vet- en suikerrijke snacks. Een gezonde schoolomgeving kan kinderen stimuleren om ook later gezonde keuzes te maken.

Enkele problematieken

Uit onderzoek (indicatorenbevraging 2015) is gebleken dat heel wat schoolmaaltijden nog beter kunnen. Zo blijkt uit het onderzoek dat quasi alle scholen maximaal één keer per week frieten of kroketten aanbieden. Aangezien de aanbeveling 1x per week is en kinderen vaak thuis al eens frietjes of kroketten eten, wordt er aangeraden om dit op school niet meer te doen. Ook een volwaardige portie groenten - een half bord, staat nog in 41% van de scholen niet dagelijks op het menu. Ook frequent vers fruit en melkproducten aanbieden is een aandachtspunt. Ook deze staan nog te weinig op het menu.

WAT IS EEN GEZONDE SCHOOLMAALTIJD?

Voedingsdriehoek

Voor een gezonde schoolmaaltijd start Vlaams Instituut Gezond Leven vanuit de nieuwe voedingsdriehoek die in september vorig jaar voorgesteld werd. Dit hulpmiddel toont vooral wat we meer moeten gaan eten en welke voedingsmiddelen we moeten vermijden of zo weinig mogelijk moeten eten. Naast gezondheid is er in de nieuwe driehoek ook aandacht voor de impact van bepaalde voedingsmiddelen op het milieu. Bovenaan, in het donkergroen, staan de meest natuurlijke (onbewerkte) en plantaardige voedingsmiddelen. Daarvan mag je het meest eten.

Opvallend is dat de ultrabewerkte voedingsmiddelen, zoals gesuikerde snacks, frisdranken en gefrituurde producten, volledig buiten de driehoek staan. Ze zijn dus te vermijden.

De voedingsdriehoek wordt gecombineerd met een bewegingsdriehoek. Gezonde voeding en voldoende bewegen gaan immers hand in hand. De drie belangrijkste uitgangspunten van de voedingsdriehoek:

• Eet meer plantaardige dan dierlijke voeding;
• Vermijd ultrabewerkte voeding;
• Verspil geen voeding en matig je consumptie.

Componenten

Zorg voor een goed evenwicht tussen de verschillende maaltijdcomponenten (zie tabel 1). Het ideale bord bestaat voor de helft uit seizoensgroenten, ¼ zetmeelcomponenten en ¼ vlees, vis, ei, peulvruchten of vleesvervanger.

Porties

Hou bij het samenstellen van de maaltijd rekening met het aanbevolen aantal gram per component (zie tabel 2). Het aantal gram dat wordt meegegeven voor een gezonde maaltijd, is een richtlijn. Zo zouden kinderen altijd soep of groenten moeten kunnen bijvragen. Ook de aanbevolen hoeveelheid voor aardappelen is een gemiddelde en kan wisselen per kind. ¼ van het bord is een goede richtlijn.

 

Zie er wel op toe dat ze van alle voedingsmiddelen voldoende eten en dus niet enkel groenten, vlees of aardappelen. Voor vlees, vis, peulvruchten, soja, seitan en mycoproteïnen geldt het vooropgestelde aantal gram wél als een niet te overschrijden maximumwaarde.

MENUPLANNING

Hou bij de opmaak van uw menu (zie voorbeeld menuplanning) rekening met voldoende variatie.

• Bied elke dag groenten aan en varieer in het aanbod. Dus niet twee keer na elkaar dezelfde groenten en ook niet drie keer per week dezelfde soort. Voorzie ook een volwaardige portie groenten als er bijvoorbeeld spaghetti of stoverij op het menu staat. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van rauwkost als bijgerecht.
• Laat studenten ook eens kiezen tussen verschillende soorten groenten. Een rauwkostsaladbar kan hier nuttig zijn.
• Varieer met vlees, vis en vleesvervangers (bijvoorbeeld één vaste dag in de week). Op het vlak van vlees kennen witte vleessoorten de voorkeur.
• Gekookte aardappelen hebben de voorkeur, afwisselen kan eens met puree, bruine rijst, couscous …
• Vers fruit kent de voorkeur als dessert.

STAPSGEWIJS AANPASSEN

Wil je wijzigingen in je schoolmaaltijden aanbrengen, doe dit dan niet drastisch, maar wel geleidelijk om weerstand te voorkomen. Zo zullen kinderen nog niet altijd vertrouwd zijn met bepaalde voedingsmiddelen, zoals soja, vis of peulvruchten. Wijzig ook porties geleidelijk.

TIPS POSITIEVE MAALTIJDBELEVING

Volharden

Nieuwe smaken dien je voldoende aan te bieden. Het is bewezen dat een kind iets tien tot vijftien keer moet proeven om iets te leren appreciëren. Geef dus niet te snel op.

 

Zien eten doet eten

Oudere kinderen die meer lusten, samenzetten met jongere kinderen kan een stimulans zijn om beter te doen eten. Eventueel kunnen ook volwassenen (leerkrachten) samen met leerlingen eten en zo het goede voorbeeld geven.

Bediening en toezicht

Wees vriendelijk, prijs het eten aan. Moedig kinderen aan als ze iets weigeren. Beloon ze met een complimentje als ze bijvoorbeeld groenten bijvragen.

Niet straffen of belonen met eten

Belonen of straffen doe je niet met eten. Belonen kan wel met een sticker of stempel als de maaltijd flink opgegeten is.

Leuke eetruimte

Een leuke en propere eetruimte doet veel voor de maaltijdbeleving. Meubilair aangepast aan de leeftijd is noodzakelijk.

Voldoende maaltijd

Voorzie voldoende tijd om te eten. Een middagpauze moet minstens zestig minuten duren. Kinderen gaan natuurlijk graag spelen, maar probeer toch voldoende tijd te voorzien voor het maaltijdmoment.

Aantrekkelijk uitzicht en presentatie

• Maak van de gezonde keuze de gemakkelijke en meest aantrekkelijke keuze. Fruit, voorgesneden in een mooi kommetje bijvoorbeeld, of een leuke naam voor de gezonde optie.
• Maak 'gezonde' varianten op favoriete gerechten zoals spaghetti en pizza …
• Zorg ook voor proper eetgerei.
• Speel met de presentatie: geen 'kwak' op het bord.

Smaak

• Zorg dat de smaken van de individuele maaltijdcomponenten te onderscheiden zijn. Ook op het vlak van kleur.
• Gebruik een variatie aan kruiden (niet steeds dezelfde kruidenmengeling) en wissel af tussen gedroogde en verse of diepvrieskruiden, gebruik niet te veel zout.

Combineren met bekende smaken

Combineer bekende smaken met nieuwe smaken. Maar ga ze niet verstoppen! Je kunt ze wel verwerken in een puree.

Consistentie en textuur

• Verzorg de textuur van de maaltijdcomponenten. Groenten, rijst en pasta niet te plat koken, eerder al dente.
• Krokante producten moeten ook krokant geserveerd worden.
• Zorg ervoor dat vlees of vis niet te droog is.

Meer informatie: www.gezondeschool.be